Camwch i galon haearn a glo: rhith-wirionedd yn cludo ymwelwyr yn ôl mewn amser i Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon

Bydd y rhai hynny sydd â diddordeb mewn hanes diwydiannol a threftadaeth Cymru yn gallu darganfod golygfeydd a synau Blaenafon Fictoraidd y gwanwyn hwn, gyda dadorchuddiad prosiect digidol blaengar ar Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon, sy’n adnabyddus drwy’r byd.

Ddoe (26 Mawrth), mewn partneriaeth â Big Pit: Amgueddfa Lofaol Cymru, gwnaeth Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen lansio profiad rhith-wirionedd 360° newydd sbon, sy’n galluogi defnyddwyr i gael profiad o fywyd fel yr oedd yn ystod y 19eg a’r 20fed ganrif ar Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon.

Gan roi sylw arbennig i gymeriadau go iawn o orffennol diwydiannol Blaenafon, mae profiad ‘Teithio yn ôl mewn Amser yn Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon’ yn gwneud defnydd o adrodd stori sain ynghyd â thechnoleg tri dimensiwn er mwyn arddangos hanes diwydiannol cyfoethog y dref drwy dair ffilm rhith-wirionedd – sy’n dangos bywyd yn y Big Pit, ysgol gynradd y dref a chartref teulu lleol yn Nhref Treftadaeth Blaenafon.

Drwy ddefnyddio dyfeisiau clyfar, gellir gweld y cynnwys trochi mewn tri lleoliad eiconig drwy’r rhanbarth a ddethlir yn rhyngwladol, gan gynnwys Big Pit: Amgueddfa Lofaol Cymru, Canolfan Treftadaeth y Byd Blaenafon a Thref Dreftadaeth Blaenafon – sydd i gyd yn cael sylw arbennig yn y ffilmiau trochi.

Ar gael i’w gweld drwy Basbort Digidol Blaenafon, mae’r nodweddion rhith-wirionedd yn portreadu’r helyntion a’r trallodion a welwyd gan weithwyr diwydiannol Blaenafon, yn ogystal â theuluoedd a chymunedau yn ystod y Chwyldro Diwydiannol – gyda phob ffilm addysgol yn seiliedig ar gymeriadau go iawn a gwybodaeth ffeithiol a darddodd o grwpiau hanes lleol ac archifau Blaenafon.

O brofi caledi’r bywyd gwaith yn y Big Pit gyda glöwr lleol, sef Henry Underwood, at ddathlu agoriad Ysgol St Peter’s – a gafodd ei hadeiladu gan Sarah Hopkins er cof am ei brawd a’r Meistr Haearn, Samuel Hopkins – gall defnyddwyr wylio mewn amser real wrth i dirnodau ac adeiladau Blaenafon yr oes hon ddychwelyd at amser pwysig yn y gorffennol.

Gellir gweld y ffilmiau drwy ddefnyddio penset rhith-wirionedd neu heb benset, sydd ar gael i’w benthyca o Big Pit: Amgueddfa Lofaol Cymru neu o Ganolfan Treftadaeth y Byd Blaenafon.  Hefyd, gall ymwelwyr ailymweld â phrofiad ar y safle a gweld y pecyn digidol yn eu cartrefi eu hunain drwy ddefnyddio porwr pen-bwrdd.

Yn ychwanegol at ddyfodiad y pecyn digidol newydd, mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen a’r Big Pit: Amgueddfa Lofaol Cymru wedi dadorchuddio tair mainc bwrpasol ar gyfer Teithio yn ôl mewn Amser i gefnogi’r prosiect – gyda dyluniad gwahanol ar bob mainc ymhob safle, er mwyn i ymwelwyr eu defnyddio tra maen nhw’n mwynhau’r ffilmiau trochi rhith-wirionedd.

Wedi’u creu gan Rubin Eynon, yr artist o Gymru i gofio treftadaeth gyfoethog Blaenafon, mae pob mainc wedi cael ei saernïo o ddeunyddiau lleol i gynrychioli diwydiannau glo a mwyngloddio’r ardal.

Wedi’i gydnabod yn rhyngwladol fel cynhyrchwr haearn a glo mwyaf y byd yn ystod y 19eg ganrif, mae Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon yn dystiolaeth arbennig o’r grymoedd dynamig a sbardunodd y Chwyldro Diwydiannol, a gobeithir y bydd y profiad trochi a’r meinciau Teithio yn ôl mewn Amser yn annog ymwelwyr i ymgysylltu ymhellach a chymryd diddordeb yn nhreftadaeth gyfoethog Blaenafon.

Bore ddoe, ymwelodd y Gweinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, Yr Arglwydd Elis-Thomas a’r Cynghorydd lleol, Y Cynghorydd Alan Jones â Chanolfan Treftadaeth y Byd Blaenafon er mwyn cyhoeddi agoriad y profiad trochi newydd ar gyfer ymwelwyr a dadorchuddio’r meinciau coffaol.

Myfyrwyr lleol, Leah Seabourne a Maddie Watkins, y ddwy yn 8 oed o Ysgol Bryn Onnen oedd ymysg y cyntaf i gael y profiad rhith-wirionedd, ar ôl perfformio datganiad syfrdanol o Sosban Fach a Daw Hyfryd Fis gyda chôr eu hysgol i nodi’r achlysur.

Dywedodd Maddie Watkins, 8 oed “Mae’r profiad Teithio yn ôl mewn Amser yn rhyfeddol!  Roedd yn wirioneddol ddiddorol clywed straeon y bobl leol a oedd yn byw ac yn gweithio ym Mlaenafon, ac rydw i’n meddwl y bydd yn helpu llawer o bobl i ddysgu mwy am ei hanes.

Fy hoff ran o’r ffilmiau rhith-wirionedd oedd gwylio’r adeiladau o flaen fy llygaid yn trawsnewid i’r hyn yr oedden nhw yn edrych yr holl flynyddoedd hynny’n ôl”.

Dywedodd y Cynghorydd Alan Jones, Aelod Gweithredol dros Fusnes, Twristiaeth, Hamdden a Diwylliant Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen: “Byddem yn hoffi diolch i Lywodraeth Cymru, Croeso Cymru a Big Pit: Amgueddfa Lofaol Cymru am gefnogi cyllido’r prosiect hwn, sy’n defnyddio technoleg sydd ar flaen y gad.

“Rydym yn gobeithio y bydd pawb sy’n ymweld â Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon yn mwynhau ymweld â lleoliadau’r meinciau Teithio yn ôl mewn Amser  a chael profiad o’r ffilmiau rhith-wirionedd – a fydd yn dangos iddyn nhw sut beth oedd byw a gweithio ym Mlaenafon yn ystod y 19eg a’r 20fed ganrif.

“Gobeithiwn y bydd y meinciau yn annog ymwelwyr hen a newydd fel ei gilydd i ymweld â’r safle, fel y gallan nhw gael profiad llawn o’r dreftadaeth ddiwydiannol gyfoethog a geir yno.”

Dywedodd yr Arglwydd Elis-Thomas, y Gweinidog Diwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon: “Rydw i wrth fy modd ein bod wedi gallu cefnogi’r datblygiad newydd hwn ar Safle Treftadaeth y Byd Blaenafon a byddem yn hoffi llongyfarch yr holl bartneriaid sydd ynghlwm â’r prosiect ardderchog hwn, a fydd o fudd i’r dref, Torfaen ac economi ymwelwyr De-ddwyrain Cymru.

“Drwy eu hymdrech nhw ar y cyd, gall ymwelwyr yn awr gael profiad o siwrnai eithriadol, lle gallan nhw gerdded yn ôl-troed ein hynafiaid.

“Er mwyn gwella profiad yr ymwelwyr, mae’n hanfodol bod atyniadau treftadaeth ddiwylliannol, cyfoethog Cymru yn berthnasol heddiw a’u bod yn darparu profiad Cymreig unigryw.  Mae’r prosiect hwn wedi gwneud yr union beth hynny – ac mae’n ffordd ardderchog i ddarganfod mwy ynglŷn â gorffennol Cymru yn ystod ein Blwyddyn Ddarganfod.”

Wedi ei bostio ar Dydd Mawrth 26th Mawrth 2019